Өөртөө итгэх итгэл ба өсөх сэтгэлгээ
Математик хүүхдийн зан чанарыг хэрхэн төлөвшүүлдэг вэ?
Хүүхэд хүнд бодлогын ард гарч, шийдлийг өөрөө олсон тэр мөчид тархинд нь допамин (dopamine) буюу урамшлын даавар ялгардаг.
Гэхдээ тэр зөвхөн “5” гэсэн хариуг олж аваагүй байдаг. Тэр дараах зүйлийг олж авсан байдаг:
“Би чаддаг юм байна.” Энэ бол өөртөө итгэх итгэлийн эхлэл.
Математик бол зүгээр нэг хичээл биш. Энэ бол хүүхдийн:
сэтгэл зүйн тогтвортой байдал
хатуужил
дахин оролдож сурах чадвар
өсөх сэтгэлгээ зэргийг төлөвшүүлдэг оюуны бэлтгэл юм.
Шинжлэх ухаан үүнийг хэрхэн тайлбарладаг вэ?
Математикийн түгшүүр ба хатуужил
Стэнфордын Их Сургуулийн профессор Jo Boaler-ийн судалгаагаар: Хүүхэд айдас, стресс мэдэрч байх үед тархины “ажлын санах ой” (working memory) багасч, мэддэг зүйлээ ч бодож чадахгүй болдог.
Өөрөөр хэлбэл: Айдас → Түгшүүр → Тархины нөөц багасна → Алдаа нэмэгдэнэ
Яагаад математикийн түгшүүр үүсдэг вэ? Хариулт нь сууринд бий. Математик бол шатлан ахих шинжлэх ухаан юм. Хэрэв хүүхэд бага ангидаа сууриа дутуу тавьсан (жишээ нь, хүрдээ бүрэн цээжлээгүй байж хуваах үйлдэл рүү орсон) бол дараагийн шатны хичээлүүд дээр байнга "гацаж", энэ нь урт хугацаандаа айдас, түгшүүр болж хувирдаг.
Харин эсрэгээрээ, багаас нь:
сууриа маш зөв, бат бөх тавьсан, ойлгож сурсан, жижиг амжилтуудыг байнга мэдэрсэн, алдаанаас айхгүй болсон хүүхдэд математикийн түгшүүр (Math Anxiety) бараг үүсдэггүй. Учир нь тэд шинэ сэдэв үзэхдээ "Би өмнөхөө чадсан юм чинь үүнийг ч гэсэн чадна" гэсэн бат итгэлтэйгээр ханддаг.
Чухал зүйл: Түгшүүрийг давж, сууриа зөв тавьж сурсан хүүхэд амьдралд ч бэрхшээлээс зугтах биш, “бодлого шиг задлаад шийдэх” хандлагатай болдог.Хурд биш, тууштай байдал
Нийгэмд “хурдан боддог = ухаантай” гэсэн буруу ойлголт байдаг.
Гэтэл Пенсильванийн Их Сургуулийн сэтгэл судлаач Angela Duckworth өөрийн судалгаагаар: IQ-аас илүү GRIT (тууштай байдал) амжилтыг урьдчилан таамаглах хүчтэй хүчин зүйл гэдгийг тогтоосон.
GRIT = урт хугацаанд зорилгодоо үнэнч байх
- алдаа гаргасан ч дахин оролдох
- шантрахгүй байх
- Математик бол GRIT хөгжүүлэх хамгийн сайн талбар. Учир нь:
Бодлого шууд амжилт өгдөггүй
- Алдаа гарна
- Дахин бодно
- Шийднэ
Энэ цикл нь хүүхдийг “бууж өгөхгүй” зан чанарт сургадаг.“Хараахан” гэдэг үгийн хүч (The Power of YET)
Стэнфордын Их Сургуулийн сэтгэл судлаач Carol Dweck-ийн “Өсөх сэтгэлгээ” (Growth Mindset) онолын цөм нь ганцхан үг.
Тэр бол: “Хараахан” (Yet)
- “Би бутархай бодож чадахгүй.” (Хязгаарлагдмал сэтгэлгээ)
- “Би бутархайг ХАРААХАН сайн ойлгоогүй байна.” (Өсөх сэтгэлгээ)
Энэ жижиг үг тархинд дараах мессеж өгдөг: “Чадвар бол тогтсон зүйл биш. Хичээл зүтгэлээр өсдөг.”
Математик бол өсөх сэтгэлгээ хөгжүүлэх хамгийн тод жишээ бүхий хичээл юм.Өөртөө итгэх итгэл хэрхэн үүсдэг вэ?
Өөртөө итгэх итгэл гэнэт бий болдоггүй. Энэ нь дараах дарааллаар үүсдэг:
- Хэцүү даалгавартай тулгарна
- Бага зэрэг будилна
- Дахин оролдоно
- Амжилт гаргана
- Допамин ялгарна
- “Би чадна” гэсэн итгэл сууж эхэлнэ
Ингэж олон удаагийн жижиг ялалтаар хүүхдийн дотоод итгэл батаждаг.
ДҮГНЭЛТ
Математик бол:
Авьяастнуудын онцгой талбар биш
“Хурдан боддог”-ын тэмцээн биш
Томъёо цээжлэх уралдаан ч биш
Харин:Өсөх сэтгэлгээ
Тууштай байдал
Алдаанаас айхгүй байх
Өөртөө итгэх итгэл зэргийг төлөвшүүлэх оюуны сургалт юм.
Хэрэв хүүхэд: “Би хараахан ойлгоогүй байна. Гэхдээ сурч чадна.” гэж бодож сурвал тэр зөвхөн математикт биш, амьдралд ч амжилт гаргана.
Эх сурвалж
Mathematical Mindsets – Jo Boaler
Mindset: The New Psychology of Success – Carol Dweck
Grit: The Power of Passion and Perseverance – Angela Duckworth
