Хүүхэд бодлого бодож чадахгүй байхад та юу хэлэх вэ?

Оройн есөн цаг. Хүүхэд ширээндээ суугаад, дэвтэр дээрээ ганц тоо ч бичээгүй хэвээр. Нүүр нь бухимдсан. Та хажууд нь очиж хардаг — бодлого нь та өөрөө шийдэж чадах хэмжээнийх.

Тэгээд дараагийн 30 секунд дотор бүх зүйл шийдэгддэг.

Ихэнх эцэг эх энэ мөчид хоёр зүйлийн аль нэгийг хийдэг. Нэг нь — "Сайн бод доо, чи чадна шүү дээ" гэж хэлээд явдаг. Нөгөө нь — үзэг аваад "Хараач, ингэж бодно шүү дээ" гэж эхэлдэг.

Хоёулаа тус болдоггүй. Учир нь эхнийх нь хоосон, хоёр дахь нь хэтэрхий их.

Хариуг хэлэх нь яагаад хортой вэ

Энэ бол эцэг эхийн хамгийн байгалийн зөн — хүүхэд зовж байхыг хараад тусалмаар санагддаг. Гэвч судалгаа энэ зөнг эргэлзээтэй гэж хэлдэг.

Насанд хүрсэн хүн даалгаврыг өөр дээрээ авах үед хүүхэд дараагийн даалгавар дээр тэвчээртэй ажиллах магадлал буурдаг болохыг судлаачид тогтоосон. Харин насанд хүрэгч чиглүүлэх хэлбэрээр — асуулт асууж, санамж өгч — тусалсан тохиолдолд эсрэг үр дүн гардаг.

Өөрөөр хэлбэл, та бодлогыг нь бодож өгөх бүрдээ хүүхдэд нэг зүйлийг сануулж байна: "Чи өөрөө чадахгүй."

Мөн нэг сонирхолтой баримт бий. Математикаас өөрөө айдаг эцэг эх хүүхдэдээ тусалж эхлэхэд, тэдний тусламж нь ихэвчлэн хяналттай хэлбэртэй болдог — үзгийг нь авах, "тэгж биш, ингэж" гэх. Судлаачид энэ хэв маягийг эцэг эхийн математикийн айдас хүүхдийн амжилтад дамждаг гол суваг гэж үзжээ.

Тиймээс асуулт ингэж өөрчлөгдөнө: "Би яаж тусалж чадах вэ?" биш, харин "Би юу асуувал хүүхэд минь өөрөө олох вэ?"

Дэлхий хамгийн олон удаа хэвлэгдсэн математикийн ном

1945 онд Унгарын математикч Дьёрдь Пойа "How to Solve It" номоо хэвлүүлсэн. Тэр номыг өдийг хүртэл 17 гаруй хэл рүү орчуулж, математикийн боловсролын бараг бүх сурах бичигт иш татдаг.

Пойагийн санаа энгийн: бодлого бодох нь авьяас биш, дараалал юм. Тэр дарааллыг дөрвөн алхамд хуваасан:

1. Бодлогыг ойлгох — юу өгөгдсөн, юу олох ёстой вэ

2. Төлөвлөгөө зохиох — ямар аргаар дайрах вэ

3. Төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх — бодох

4. Эргэж харах — хариу утга учиртай юу, өөр арга байсан уу

Гацсан хүүхдийн 90 хувь нь эхний алхам дээр гацсан байдаг. Бодлогыг уншсан ч ойлгоогүй. Гэтэл эцэг эх ихэвчлэн шууд гурав дахь алхам руу үсэрч, "ингэж бодно" гэж эхэлдэг.

Пойагийн жинхэнэ хувь нэмэр нь дөрвөн алхам биш. Тэр асуултууд — хүүхдийг өөрийг нь бодуулдаг асуултууд. Яг тэднийг эцэг эх ашиглаж болно.

Бодлого гацсан хүүхдээс асуух 5 асуулт

1. "Бодлого юу асууж байна? Өөрийнхөө үгээр хэлээд өгөөч."

Хамгийн хүчтэй асуулт. Хүүхэд өөрийн үгээр давтаж чадахгүй бол — тэр бодлогыг ойлгоогүй байна гэсэн үг. Цааш явах шаардлагагүй, эндээс эхлэх ёстой.

2. "Юуг мэдэж байна? Юуг олох ёстой вэ?"

Мэдэгдэж байгаа зүйл, олох ёстой зүйлийг тусад нь бичүүлэх. Энэ хоёрыг цаасан дээр гаргамагц олон бодлого өөрөө тайлагддаг.

3. "Урьд нь ийм төрлийн бодлого бодож байсан уу?"

Пойагийн хамгийн дуртай асуулт. Хүүхдийн толгойд аль хэдийн байгаа мэдлэгийг гаргаж ирдэг. Ихэнх шинэ бодлого бол хуучин бодлогын өөр хувцас.

4. "Зурж үзье. Юу харагдаж байна?"

Диаграм, схем, хүснэгт — юу ч бай. Бодлогыг нүдээр харах нь тархины өөр хэсгийг ажиллуулж, ихэвчлэн шийдлийг ил гаргадаг.

5. "Хэрэв тоо нь илүү жижиг байсан бол яаж бодох вэ?"

100 биш 3 байсан бол? Энэ асуулт хүүхдийг арга барилаа олоход хүргэдэг. Арга нь олдмогц тоог нь буцааж томсгоно.

Гурван зүйлийг хэлэхээ болих

"Энэ чинь амархан шүү дээ." Хүүхдийн хувьд амархан биш. Энэ үг зөвхөн нэг зүйл дамжуулна — "Чи амархан зүйлийг ч чадахгүй байна."

"Би ч бас тоондоо муу байсан." Санаа тавьсан үг мэт сонсогдоно. Гэвч энэ нь хүүхдэд гарц өгч байна: "Манай гэр бүл математикт тохирдоггүй." Судалгаагаар эцэг эхийн математикийн айдас хүүхдэд яг ийм замаар дамждаг.

"Одоо болно, би бодоод өгье." Хамгийн хурдан шийдэл, хамгийн үнэтэй үнэ. Тэр орой бодлого дуусна, гэхдээ хүүхэд юу ч сураагүй.

Хамгийн хэцүү хэсэг

Эдгээр асуултыг мэдэх нь амархан. Хэрэглэх нь хэцүү — учир нь тэвчээр шаардана.

Хүүхэд асуултын дараа дахин чимээгүй болно. Тав, арван минут өнгөрнө. Тэр хугацаанд танд "би тусалсангүй" гэсэн мэдрэмж төрнө.

Гэтэл яг тэр чимээгүй минутууд л суралцаж байгаа мөч юм.

Бодлогыг өөрөө шийдсэн хүүхэд хоёр зүйл авдаг: тэр бодлогын шийдэл, бас "би шийдэж чадна" гэсэн нотолгоо. Хоёр дахь нь хамаагүй үнэтэй, учир нь тэр дараагийн зуун бодлогод хамаарна.

Манай сургалтад бид яг ийм зарчмаар ажилладаг. Багш хариуг хэлдэггүй — асуулт асуудаг. Хүүхэд гацахад хажууд нь суух хүн байдаг, гэхдээ үзгийг нь авдаггүй.

Хүүхэд тань бодлого бодохоос айхаа болиход л жинхэнэ ахиц эхэлдэг.

Хөтөлбөрийн мэдээлэл харах →

Ашигласан эх сурвалж

1. Pólya, G. (1945). How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. Princeton University Press.

2. Leonard, J. A., et al. (2021). Children persist less when adults take over. Child Development.

3. Retanal, F., Johnston, N. B., Di Lonardo Burr, S. M., Storozuk, A., DiStefano, M., & Maloney, E. A. (2021). Controlling-Supportive Homework Help Partially Explains the Relation between Parents' Math Anxiety and Children's Math Achievement. Education Sciences, MDPI.

4. Silinskas, G., & Kikas, E. (2019). Math homework: Parental help and children's academic outcomes. Contemporary Educational Psychology.