"Математикийн гавал" толгой гэж үнэхээр байдаг уу?
"Манай хүүхэд уг нь сэргэлэн ч, яг математикдаа жаахан тиймхэн...", "Би өөрөө тоондоо муу байсан юм чинь хүүхэд удамшсан байх" гэж та бодож байсан уу?
Тэгвэл Стэнфордын их сургуулийн сэтгэл судлаач, доктор Карол Двекийн (Carol Dweck) судалгаа таны бодлыг 180 хэм өөрчлөх болно.
1. Тархи бол булчин юм
Олон жилийн турш бид IQ буюу оюуны чадамжийг төрөлхийн, өөрчлөгдөшгүй зүйл гэж итгэдэг байв. Гэвч Neuroplasticity буюу мэдрэлийн уян хатан чанарын судалгаагаар хүний тархи яг л булчин шиг ажилладаг болохыг тогтоожээ. Хүүхэд хүнд бодлого бодож, түүнтэйгээ "ноцолдох" үед тархины мэдрэлийн холбоосууд (neurons) шинээр үүсч, илүү томорч, илүү хүчирхэг болдог. Өөрөөр хэлбэл, математикийн чадвар бол өгөгдөл биш, харин хөгжүүлэлт юм.
2. "Тогтсон" vs "Өсөх" сэтгэлгээ
Доктор Двек хүмүүсийг хоёр төрлийн сэтгэлгээтэй гэж хуваасан:
Fixed Mindset (Тогтсон сэтгэлгээ): "Би тоондоо муу" гэж өөрийгөө хайрцагладаг. Алдаа гаргахаас айдаг, учир нь алдааг өөрийнх нь чадваргүйг батлах нотолгоо гэж хардаг.
Growth Mindset (Өсөх сэтгэлгээ): Чадвар хичээл зүтгэлээр нэмэгдэнэ гэж итгэдэг. Хүнд бодлогыг "асуудал" биш, "сорилт" гэж хүлээж авдаг.
3. "ХАРААХАН" (NOT YET) гэдэг үгийн шидийн хүч
Хүүхэд тань "Би энэ бодлогыг бодож чадахгүй байна" гэж урам хугаран хэлбэл та юу гэдэг вэ? Шууд туслахын оронд "Миний хүү/охин ХАРААХАН бодож чадаагүй байна" гэж хэлээрэй.
"Би чадахгүй" = ЗОГСОЛТ (Эндээс цааш зам байхгүй)
"Би хараахан чадаагүй" = ЗАМ (Ирээдүйд чадах боломж байна)
Эцэг эхчүүдэд өгөх зөвлөгөө: Хүүхдээ магтахдаа "Ямар ухаантай юм бэ!" (төрөлхийн шинжийг магтах) гэхийн оронд "Ямар их хичээв ээ!", "Аргаа олох гэж тууштай байсан нь мундаг байлаа!" (үйл явцыг магтах) гэж хэлж заншаарай. Энэ нь хүүхдийг олимпиадын хүнд бодлоготой нүүр тулах зоригтой болгодог.
Алдарт туршилт: "Ухаан" уу? "Хичээл зүтгэл" үү?
Судлаачид бага ангийн сурагчдыг хоёр бүлэгт хувааж, хөнгөхөн бодлого бодуулжээ.
А бүлэг (Ухааныг магтсан): "Чи ямар ухаантай юм бэ! Толгой сайтай юм байна."
Б бүлэг (Зүтгэлийг магтсан): "Чи маш их хичээсэн байна шүү! Аргаа зөв олжээ."
Дараа нь хүүхдүүдэд сонголт өгсөн: "Дараагийн даалгавар нь арай хэцүү. Та нар хийх үү? Эсвэл амарханыг нь хийх үү?"
Үр дүн нь цочирдмоор байв:
"Ухаантай" гэж магтуулсан хүүхдүүдийн ихэнх нь хэцүү даалгавраас татгалзсан. Яагаад? Учир нь тэд алдаж, "ухаантай" гэдэг нэрээ алдахаас айсан хэрэг.
"Хичээнгүй" гэж магтуулсан хүүхдүүдийн 90% нь хэцүү даалгаврыг сонгосон. Тэд алдааг "сурах боломж" гэж харж байв.
Математик бол хурдан бодох уралдаан биш, харин тууштай байх дасгал юм шүү.
Эх сурвалж: Carol S. Dweck - "Mindset: The New Psychology of Success" (2006)
