350 жилийн нууц
1637 онд Францын математикч Пьер де Ферма нэгэн хуучин номын захад жижигхэн тэмдэглэл үлдээсэн нь хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн том "толгойны өвчин" болно гэж хэн ч санаагүй биз.
Тэрээр өөрийнхөө олсон баталгааг "багтах зай алга" гээд бичээгүй үлдээсэн нь математикчдыг 350 жилийн турш төөрөгдөлд оруулсан юм.
Фермагийн "төвөгтэй" теорем гэж юу вэ?
Бидний сайн мэдэх Пифагорын теорем a^2 + b^2 = c^2 нь 3^2 + 4^2 = 5^2 гэх мэт төгсгөлгүй олон шийдтэй.
Харин Фермагийн дэвшүүлсэн асуулт тун энгийн:Хэрэв зэргийг нь 2-оос их болговол n > 2 буюу x^n + y^n = z^n гэсэн хэлбэртэй болвол энэ тэнцэтгэлийг хангах натурал тоо дэлхий дээр ганц ч олдохгүй.
Ойлгоход амархан мэт боловч үүнийг батлах гэж оролдсон суутнууд 350 жилийн турш бууж өгсөөр иржээ. "Ферма үнэхээр баталгааг нь мэддэг байсан уу, эсвэл зүгээр л андуурсан уу?" гэх асуулт дэлхий даяар цуурайтсаар байв.Энэ теорем бидний амьдралд ямар хэрэгтэй вэ?Математикийн энэхүү "цэвэр" бодлого нь зөвхөн тооны онолоор хязгаарлагдахгүй, бидний өдөр тутмын амьдралын аюулгүй байдлын суурь болдог:
- Онлайн нууцлал ба Криптографи:
Баталгаажуулах явцад хөгжсөн "Эллиптик муруйн онол" нь өнөөдөр таны онлайн банк, криптовалют, интернэт харилцааны нууцлалыг хамгаалж байна.
- Шинжлэх ухааны хувьсгал:
Энэхүү бартаат зам нь математикийн цоо шинэ салбаруудыг нээж, олон зуун судалгааны ажлын эхлэл болсон юм.
- Оюуны чадамжийн баталгаа:
Хүн төрөлхтний тэвчээр, логик сэтгэлгээ ямар ч том асуудлыг шийдэж чаддаг болохыг дэлхий нийтэд баталсан.Эндрю Уайлс: Мөрөөдөл ба Нууц 7 жил
Энэхүү 350 жилийн түүхтэй бодлогыг 10-хан настай Эндрю Уайлс хүү номын санд анх уншаад "Би үүнийг заавал батална" гэж өөртөө амлажээ. Тэрээр Принстоны их сургуулийн профессор болсон хойноо ч мөрөөдлөө мартаагүй юм.
Уайлс өөрийгөө 7 жилийн турш бүрэн тусгаарлаж, хэнд ч хэлэлгүйгээр, зөвхөн энэ бодлого дээр ажилласан. Тэрээр анхаарал сарниулах бүх зүйлээс татгалзаж, зөвхөн асуудлынхаа гүнд нэвтэрчээ. Энэ бол жинхэнэ GRIT буюу тууштай зан чанарын илэрхийлэл юм.Ялалтын дараах хүнд цохилт 1993 онд Уайлс баталгаагаа танилцуулж, дэлхий нийт түүнийг шагшин биширч байв. Гэвч баяр баясгалан удаан үргэлжилсэнгүй. Баталгаанаас нь жижиг алдаа илэрч, 350 жилийн мөрөөдөл нүдэн дээр нь нурах шиг болов.
Олон хүн энэ үед "Би чадахгүй юм байна" гэж бууж өгөх байсан бол Уайлс өөрийн шавь Ричард Тейлортой хамтран дахин нэг жил уйгагүй зүтгэсээр, 1994 онд алдаагаа бүрэн засжээ.
Өсөх сэтгэлгээний гайхамшиг
Энэхүү түүх бидэнд ердөө дөрөвхөн зүйлийг маш тод хэлж өгдөг:Хэцүү бодлого бол боломж: Саад бэрхшээл бүр шинэ нээлтийн эхлэл байдаг.Алдаа бол төгсгөл биш: Алдаагаа засч чадвал тэр нь суралцах үйл явцын нэг хэсэг болно.Тууштай байдал: Хурд биш, харин зорилгодоо үнэнч байх нь жинхэнэ ялалтад хүргэдэг.
Мөрөөдлийн хүч: 350 жилийн нууцыг 10 настай хүүгийн гэнэн мөрөөдөл биелүүлсэн юм.
Эх сурвалж:
Siegler, R. S., et al. (2012). Early Predictors of High School Mathematics Achievement.Simon Singh.
Fermat's Enigma: The Epic Quest to Solve the World's Greatest Mathematical Problem.
