Багшийн мэдлэгээр хүүхдийн боломж хязгаарлагдах уу?

Хүүхэд олимпиадад ахихгүй байгаа нь авьяасгүйдээ биш байж магадгүй.
Математикийн олимпиадад амжилт гаргахыг хүсдэг олон хүүхэд нэг түвшиндээ удаан гацдаг.

Эцэг эхчүүд энэ үед ихэвчлэн дараах дүгнэлтэд хүрэх нь элбэг:

• "Хичээлээ сайн хийхгүй байна уу?"

• "Авьяас нь хүрэхгүй байна уу?"

• "Илүү их бодлого бодох хэрэгтэй юм болов уу?"
  
  Гэвч зарим тохиолдолд асуудал хүүхдэд огтхон ч биш байдаг.
  Хүүхэд хөгжихийг хүсэж, илүү хүнд бодлого бодох чадвартай болсон ч түүнийг чиглүүлж байгаа багшийн мэдлэг, туршлага тухайн түвшнээс дээш гарахгүй бол хүүхэд өөрийн чадварын хязгаарт биш, харин багшийнхаа мэдлэгийн хязгаарт тулдаг.

Олимпиадын математикийн онцлог

Суурь математик буюу сургуулийн хөтөлбөрийн гол зорилго нь батлагдсан хөтөлбөрийг ойлгуулах, суурь мэдлэг олгоход оршдог.
Харин олимпиадын математикийн зорилго тэс өөр:

• Логик сэтгэлгээг гүнзгий хөгжүүлэх

• Цоо шинэ нөхцөл байдалд гарц, шийдэл олох

• Нэг асуудлыг олон өөр арга замаар харах

• Баталгаа, нотолгоо гаргах

• Бүтээлчээр сэтгэх
  
  Энэ нь зөвхөн томьёо цээжлэхээс хавьгүй өөр, өндөр түвшний ур чадвар шаарддаг.
  
  Тиймээс 5-р ангийн хүүхдэд зааж байсан арга барил 8-р ангийн олимпиадад, эсвэл аймгийн олимпиадад үр дүнгээ өгсөн туршлага улсын олимпиадын түвшинд заавал хүрдэггүй.

Нэг түвшний багштай удаан байх эрсдэл

Олимпиадын сургалтад нэг түгээмэл үзэгдэл ажиглагддаг. Эхний жилүүдэд хүүхдийн амжилт маш хурдан ахидаг. Учир нь тэд шинэ аргачлалд суралцаж, олон бодлого бодож, бусдаасаа ялгарч эхэлдэг.

Гэвч тодорхой түвшинд хүрээд өсөлт огцом удааширдаг.

Яагаад?
Учир нь хүүхэд багшаасаа сурах боломжтой байсан бүх зүйлээ хэдийнэ сурчихсан байдаг.
Дараагийн шатанд буюу шилдгүүдийн эгнээнд хүрэхийн тулд хүүхдэд дараах зүйлс шаардлагатай болно:

• Илүү өргөн, нарийн бодлогын сан

• Олон улсын олимпиадын чиг хандлага, туршлага

• Өндөр түвшний, шинэлэг шийдлийн аргачлалууд

• Судалгааны түвшний математик сэтгэлгээ
  Хэрэв багш өөрөө энэ түвшинд хүрч байгаагүй, эсвэл тасралтгүй судлахгүй байгаа бол хүүхдийг цааш нь хөтлөх боломжгүй болдог.

Шилдэг орнуудын туршлагаас суралцах нь

Хятад, Өмнөд Солонгос, Сингапур зэрэг олон улсын олимпиадад тогтмол тэргүүлдэг орнуудад онцгой авьяастай хүүхдүүдийг өмнө нь олон амжилт гаргаж байсан багшид шавь оруулдаг.

Хүүхдийн түвшин ахих тусам тэднийг:

• Илүү өндөр ур чадвартай, дараагийн шатны багш руу

• Илүү хүчтэй өрсөлдөөн бүхий орчин руу

• Илүү гүнзгийрүүлсэн сургалтын хөтөлбөр рүү шат дараатайгаар шилжүүлдэг.
  
  Учир нь хүүхдийн хөгжлийн хурд зөвхөн төрөлхийн чадвараас бус, түүнийг хүрээлж буй орчин, багшийн чанараас шууд хамаардаг гэдгийг тэд маш сайн ойлгосон байдаг.

Сайн багшийн хамгийн чухал чадвар

Олимпиадын шилдэг багш гэдэг зөвхөн олон бодлого боддог хүнийг хэлэхгүй.
Жинхэнэ шилдэг багш:

• Математикийг гүнзгий, цогцоор нь ойлгодог

• Нэг бодлогын олон өөр шийдлийг харж чаддаг

• Хүүхдийн дараагийн хөгжлийн түвшин, хэрэгцээг зөв тодорхойлдог

• Өөрөө тасралтгүй суралцаж, хөгждөг

• Хүүхдийн мэдлэг өөрийнх нь хязгаарт тулсан үед хүүхдээ өөрөөсөө илүү хүчтэй багш руу шилжүүлэхээс айдаггүй
  
  Харамсалтай нь зарим багш шилдэг сурагчаа бусдад алдахгүйн тулд өөрийн түвшнээс давсан хүүхдийг хүртэл дэргэдээ үлдээдэг.
  
  Үүний хамгийн хүнд төлөөсийг хүүхэд ирээдүйн боломжоороо төлдөг.

Эцэг эхчүүд юуг анхаарч ажиглах вэ?

Хэрэв таны хүүхдэд дараах шинж тэмдгүүд илэрч байвал анхаарлаа хандуулаарай:

• Жил бүр олимпиадад ордог ч амжилт нь ахихгүй байх

• Өмнө нь дурладаг байсан математикдаа сонирхолгүй болж, залхаж эхлэх

• Давтагдсан, нэг л төрлийн бодлогоо тойрч бодох

• Өөрийгөө сорьсон, хэцүү бодлогоос зайлсхийх

• Асуудлыг шийдэх цоо шинэ санаа гаргах нь эрс багасах
  
  Энэ нь хүүхдийн нөөц боломж шавхагдаж, авьяас нь дууссан гэсэн үг огт биш юм.
  Харин сургалтын орчин, багшийн арга барил нь түүний хөгжлийн хурдыг гүйцэхгүй байгааг илтгэх дохио байж мэднэ.
  
  

Дүгнэлт

Математикийн олимпиад бол зөвхөн авьяасын өрсөлдөөн биш.
Энэ бол багш, орчин, аргачлал, хөдөлмөрийн нийлбэр үр дүн юм.
Хүүхэд 100 алхам алхах чадвартай байхад багш нь 30 дахь алхмаас цааш замыг мэдэхгүй бол хүүхэд 30 дээрээ л зогсоно.
Тиймээс эцэг эхчүүдийн хувьд өөрсдөөсөө асуух хамгийн чухал асуулт бол:

"Миний хүүхэд хэр авьяастай вэ?" биш,

"Миний хүүхдийг чиглүүлж байгаа багш дараагийн шатны замыг мэддэг үү?" гэдэг асуулт юм.
Олон улсын түвшинд онцгой амжилт гаргасан хүүхдүүдийн түүхэнд нэг л нийтлэг зүйл байдаг.

Тэд бүгд өөрсдөөсөө илүү өндөр түвшинд сэтгэдэг, тэднийг дараагийн шатанд гаргаж чадсан багш нартайгаа цаг тухайд нь таарсан байдаг.

Ашигласан эх сурвалж

1. Lev Vygotsky (1978)
   Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes

2. John Hattie (2009)
   Visible Learning

3. National Association for Gifted Children (NAGC)

4. International Mathematical Olympiad (IMO)

5. Benjamin Bloom (1985)
   Developing Talent in Young People

6. Anders Ericsson et al. (1993)
   The Role of Deliberate Practice in the Acquisition of Expert Performance