Тоо бодоход яагаад унших чадвар чухал вэ?
“Манай хүүхэд нэмэх, үржүүлэхээ мэддэг мөртлөө өгүүлбэртэй бодлого дээр л байнга алдаад байх юм.”
Та ийм үгийг сонсож байсан уу? Эсвэл таны хүүхдэд яг ийм асуудал тулгардаг уу?
Энэ нь хүүхэд тоондоо муу гэсэн үг биш.
Харин бодлогыг уншиж, ойлгож, математик хэл рүү хөрвүүлэх чадвар дутуу байгаагийн дохио юм.
Судалгаагаар өгүүлбэртэй бодлого бодоход гардаг алдааны 50-иас дээш хувь нь тооцооллын алдаа биш, харин:
- уншиж ойлгох
- утгыг задлах
- зөв үйлдэл сонгох чадварын дутагдлаас үүдэлтэй байдаг нь тогтоогдсон.
Ингээд энэ асуудлыг боловсролын шинжлэх ухаан хэрхэн тайлбарлаж, эцэг эхчүүд юу хийж болохыг хамтдаа харцгаая.
Ньюманы алдааны онол: Хүүхэд бодлого бодохдоо 5 шат дамждаг
Австралийн математикийн боловсрол судлаач Энн Ньюман хүүхдүүд өгүүлбэртэй бодлого бодох үед дараах 5 шат дамжлагыг заавал туулдгийг тогтоосон.
→ Унших (Reading)
Бодлогын өгүүлбэрийг зөв уншиж чадаж байна уу?
→ Ойлгох (Comprehension)
Уншсан зүйлээ утгачилж ойлгож байна уу?
→ Хөрвүүлэх (Transformation)
Үг, өгүүлбэрийг математик үйлдэл (нэмэх үү? хасах уу?) болгон зөв хөрвүүлж байна уу?
→ Тооцоолох (Process Skills)
Сонгосон үйлдлээ зөв гүйцэтгэж байна уу?
→ Хариуг бичих (Encoding)
Гарсан хариугаа асуултад нь нийцүүлж бичиж байна уу?
Дүгнэлт
Ихэнх эцэг эхчүүд зөвхөн 4-р шат буюу “тооцоолол”-д анхаардаг. Гэтэл хүүхдүүдийн алдааны ихэнх нь 2 ба 3-р шат дээр буюу:
- Ойлгох
- Хөрвүүлэх үед гардаг.
Эдгээрийг “чимээгүй алдаа” гэж нэрлэж болно.
Учир нь хүүхэд бодож үзсэн мэт харагддаг, хариу гаргасан байдаг ч анхнаасаа бодлогыг өөрөөр ойлгосон байдаг.Математик бол “гадаад хэл”
Математикийг зүгээр нэг тоо биш, өөрийн гэсэн үгсийн сантай хэл гэж ойлгох хэрэгтэй.
Жишээ нь:
“Нийлбэр” → нэмэх (+)
“Ялгавар” → хасах (−)
“Дахин их”, “үржвэр” → үржүүлэх (×)
“Ногдол”, “хуваарилах” → хуваах (÷)
Хүүхэд өгүүлбэртэй бодлого унших үед:
Эхлээд хэлний боловсруулалтын тархи ажиллана Дараа нь математик логикийн тархи ажиллана.
Хэрвээ эхний шат буюу хэлний ойлголт буруу байвал:
- Буруу орчуулга → буруу бодолт гэсэн үр дүн зайлшгүй гарна.Эцэг эхчүүдэд өгөх хамгийн үр дүнтэй зөвлөгөө
- “Чангаар уншихын ид шид”
Хэрвээ хүүхэд бодлогоо ойлгохгүй байвал: Шууд тайлбарлаж өгөхөөсөө өмнө
- “Чангаар уншаарай” гэж хэлж үзээрэй.
Яагаад үр дүнтэй вэ?
Хүүхэд дуугүй уншихдаа:
“зөвхөн”
“үлдэгдэл”
“буцаагаад”
“нийтээс” гэсэн шийдвэрлэх утгатай үгсийг алгасах нь элбэг. Үүнийг сэтгэл судлалд skimming гэж нэрлэдэг.
Харин чангаар унших үед:
- унших хурд удааширна
- тархи мэдээллийг сонсгол + харааны хоёр сувгаар авна
- өөрийн ойлголтоо хянах чадвар (мета-когнитив чадвар) идэвхжинэ
Жишээ:
“5 алимнаас 2-ыг нь найздаа өгвөл хэд үлдэх вэ?”
Чангаар уншихад “өгвөл”, “үлдэх” гэдэг үг тод сонсогдож, хасах үйлдэл сонгох нь баталгааждаг.
Хэрэгжүүлэх энгийн арга: “3 удаа унших техник”
Сургалтын судалгаанд өргөн хэрэглэгддэг, хүүхдэд хамгийн ээлтэй арга.
① Эхний уншилт — Контекст
→Тоог харахгүй.
Хэн? Юу болж байна?
② Хоёр дахь уншилт — Тоо баримт
Тоонууд юу илэрхийлж байна вэ?
③ Гурав дахь уншилт — Асуулт
Яг юуг олох ёстой вэ?
Энэ аргыг тогтмол хэрэглэснээр:
- бодлогын айдас буурна
- алдаа эрс багасна
- хүүхэд өөрөө бодож сурна
Өгүүлбэртэй бодлого бол:
Унших чадвар + Ойлгох чадвар + Математик сэтгэлгээ гэсэн гурван чадварын нийлбэр юм.
→ Хүүхэд тоондоо муу биш байж магадгүй.
→ Зөвхөн орчуулгын шатанд гацсан байж болно.
ЭХ СУРВАЛЖ:
1. Newman, M. A. (1977).
An analysis of sixth-grade pupils’ errors on written mathematical tasks.
Victorian Institute for Educational Research Bulletin.
Өгүүлбэртэй бодлого бодох үеийн 5 шаттай алдааны онол-ыг анх системтэйгээр тодорхойлсон суурь судалгаа.
2. Pimm, D. (1987).
Speaking mathematically: Communication in mathematics classrooms.
Routledge.
Математик бол өөрийн гэсэн хэл, үгсийн сан, дүрэмтэй болохыг тайлбарласан сонгодог бүтээл.
3. Van Someren, M. W., Barnard, Y. F., & Sandberg, J. A. C. (1994).
The Think-Aloud Method: A Practical Guide to Modelling Cognitive Processes.
Academic Press.
Чангаар унших, бодлын явцыг ил гаргах нь ойлгох чадварыг нэмэгдүүлдэг болохыг нотолсон судалгааны аргачлал.
4. Stanford Graduate School of Education – SCALE / Understanding Language Project.
The Three Reads Protocol for Mathematical Word Problems.
Өгүүлбэртэй бодлогыг 3 удаа унших аргачлалын албан ёсны судалгааны суурь.
5. OECD (2019).
PISA Results: What Students Know and Can Do – Reading, Mathematics and Science.
Уншиж ойлгох чадвар ба математикийн гүйцэтгэлийн шууд хамаарлыг харуулсан олон улсын судалгаа.
6. Sweller, J. (1988).
Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning.
Cognitive Science.
Бодлогын хэл найруулга ойлгомжгүй үед тархины ачаалал нэмэгдэж, алдаа гарах магадлал өсдөгийг тайлбарласан онол.
