Гэр оронгүй, эхнэргүй зөвхөн чемодантай суутан
Та “Би хэзээ ч байр авахгүй, гэрлэхгүй. Надад зөвхөн хагас дүүрэн чемодан, бас ТОО байхад л хангалттай” гэж хэлэх хүнийг сонсвол яах вэ?
Гайхмаар биз дээ?
Тэгвэл яг ийм амьдралаар амьдарч, математикийн түүхэнд домог болон үлдсэн хүн бол Paul Erdős юм.
Тэр бол зүгээр нэг эрдэмтэн биш, жинхэнэ “адал явдал эрэлхийлэгч суутан” байлаа.
Түүний амьдралыг өгүүлсэн
The Man Who Loved Only Numbers ном яагаад дэлхий даяар бестселлер болсон бэ?
⸻
ИРЭЭДҮЙН СУУТНУУДАД (Сурагчдад)
Эрдеш хүүхдүүдийг “Эпсилон” (математикт маш жижиг боловч хамгийн чухал утгатай тоо) гэж өхөөрдөн дууддаг байжээ. Тэр бидэнд нэг маш чухал зүйлийг баталсан юм:
“Өөр байх нь сул тал биш, харин супер хүч.”
Хэрвээ чи ангидаа бусдаас өөр сонирхолтой, эсвэл чамайг хэн ч ойлгохгүй байгаа мэт санагддаг бол бүү гунигла. Эрдеш ч бас яг тийм байсан. Гэхдээ тэр өөрийнхөө “сонин” ертөнцөд үнэнч үлдсэнээр дэлхийг өөрчилсөн.
Математик бол хичээл биш, адал явдал
Түүний хувьд бодлого бодох нь гэрийн даалгавар биш, харин найзуудтайгаа хамтарч тоглодог оньсого байлаа.
Хичээл гэж харахаа болиод, нууцлаг ертөнцийн эрэлд гарч байна гэж төсөөлөөрэй.
⸻
МӨНГӨНӨӨС ҮНЭТЭЙ ГАРЫН ҮСЭГ
Пол Эрдеш шийдэгдээгүй хэцүү бодлогуудыг бодсон хүнд мөнгөн шагнал амладаг байв.
Жижиг бодлого – 25$
Дэлхийн хэмжээний хэцүү бодлого – 3,000$ хүртэл
Гэхдээ хачирхалтай нь, түүний банкны данснаас мөнгө бараг хасагддаггүй байжээ.
Яагаад гэвэл түүний өгсөн чекийг авсан математикчид банкинд очиж мөнгөө авахын оронд:
“Эрдешийн гарын үсэг мөнгөнөөс үнэтэй” гээд жаазлаад ханандаа өлгөчихдөг байсан гэнэ.
Тэдний хувьд энэ чек бол мөнгө биш,
суут ухаантнаар хүлээн зөвшөөрөгдсөний баталгаа байлаа.
⸻
ДЭЛХИЙ ДАЯАР ХЭРХЭН ҮНЭЛЭВ?
Энэ ном зүгээр нэг намтар биш гэдгийг тоонууд батална:
Goodreads үнэлгээ: 4.2 / 5
Amazon Best Seller: Шинжлэх ухааны намтар төрөлдөө тэргүүлэгч
“Пол Эрдеш бол бидний үеийн хамгийн хачирхалтай, хамгийн хайр татам суут ухаантан байсан. Энэ ном түүнийг яг л хажууд чинь амьдарч байгаа мэт мэдрүүлнэ.”
— The New York Times
ЭРДЕШ ЯАГААД ТЭР СУУТАН БАЙСАН БЭ?
Тэр нийтдээ 1500 гаруй эрдэм шинжилгээний өгүүлэл бичсэн.
Гэхдээ ганцаараа сууж нээлт хийхээс илүүтэй, бусадтай хамтран бодохыг эрхэмлэдэг байв.
Энгийн хүнд ойлгомжтойгоор түүний 3 гол санааг тайлбарлая:
⸻
“Үдэшлэгийн бодлого” – Ramsey Theory
Энгийнээр бол: “Эмх замбараагүй зүйл гэж удаан үргэлжилдэггүй.”
Жишээ нь:
Та санамсаргүйгээр 6 хүн урилаа гэж бодъё. Тэдний дунд:
Бие биеэ таньдаг 3 хүн заавал байна ЭСВЭЛ Бие биеэ огт таньдаггүй 3 хүн заавал байна
Энэ зүй тогтол хэзээ ч зөрчигддөггүй.
Өөрөөр хэлбэл, олон хүнтэй системд санамсаргүй байдал удаан үргэлжилдэггүй гэсэн үг.Анхны тооны “энгийн” баталгаа – Prime Number Theorem
Анхны тоонууд (2, 3, 5, 7, 11…) тоо ихсэх тусам ховорддог. Үүнийг тайлбарлах хуулийг Prime Number Theorem гэдэг.
1949 он хүртэл Энэ теоремыг батлахын тулд маш хүнд, нарийн аргууд хэрэгтэй гэж үздэг байв.
Эрдешийн хийсэн зүйл:
Тэрээр Норвегийн математикч Atle Selberg-тэй нэгэн зэрэг, тус тусдаа судалж, үүнийг “энгийн аргаар” буюу зөвхөн энгийн тооцооллоор баталж болдгийг харуулсан.
Өөрөөр хэлбэл: Эверестийн оргилд нисдэг тэргээр биш, явган алхаж гарч болдгийг харуулсан хэрэг.Магадлалын арга – Probabilistic Method
Энэ бол тодорхой нэг теорем биш, бодох цоо шинэ арга барил юм.
Өмнө нь: “Яг ийм бүтэц байна” гэж заавал жишээ гаргаж баталдаг байсан.
Эрдешийн санаа:
“Хэрвээ санамсаргүй сонгоход ийм зүйл тохиолдох магадлал 0-ээс их байвал, тэр зүйл заавал оршин байдаг.”
Энэ арга нь өнөөдрийн Компьютерын шинжлэх ухаанд асар их нөлөө үзүүлсэн.
ДҮГНЭЛТ
Хэрвээ та The Big Bang Theory-ийн Sheldon Cooper шиг сонин содон, гэхдээ цаанаа л нэг хайр татам суутнуудын түүхэнд дуртай бол
энэ ном танд яг тохирно.
⸻
ТА ЯАХ ВЭ?
Хэрвээ танд Эрдешийн 100$-ын чек байсан бол:
Банк руу гүйх үү? Эсвэл жаазлаад ханандаа өлгөх үү?
